Tο Χρηματιστήριο Παραγώγων ΑθηνώνΧρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών

1. Η ελληνική αγορά παραγώγων προϊόντων (ελληνικά futures, options κ.τ.λ.), και


2. Η εταιρία "Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών Α.Ε" (Athens Derivatives Exchange S.A. ή ADEX) η οποία συγχωνεύτηκε το 2002 με την εταιρία 'Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών Α.Ε. (ή Χ.Α.Α.). Η εταιρία που προέκυψε είναι η 'Χρηματιστήριο Αθηνών Α.Ε.' (ή Χ.Α.).

είναι η επίσημη και οργανωμένη αγορά παράγωγων προϊόντων στην Ελλάδα. Η αγορά παραγώγων καλύπτει μια πολύ σημαντική ανάγκη των επενδυτών, αυτή της αντιστάθμισης κινδύνου των επενδύσεών τους, βοηθώντας έτσι στην αύξηση των αποδόσεών τους. Τα διαθέσιμα παράγωγα προϊόντα του ΧΠΑ πάνω σε ελληνικές μετοχές και δείκτες μετοχών δίνονται παρακάτω:

1. Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) ή futures στο δείκτη FTSE/ASE-20

Στα Συμβόλαια Μελλοντικής Eκπλήρωσης (Σ.Μ.Ε.) στο δείκτη FTSEFTSEΕίναι ο δείκτης μετοχών του χρηματιστηρίου του Λονδίνου Financial Times Stock Exchange 100. Αποτελείται από 100 εταιρίες μεγάλης κεφαλαιοποίησης.
/ASE-20, η υποκείμενη αξία είναι ο δείκτης μετοχών FTSE/ASE-20. Ο δείκτης FTSE/ASE-20 αποτελείται στις 20 μεγαλύτερες σε κεφαλαιοποίησηΚεφαλαιοποίησηΗ αγοραία αξία μιας εταιρίας που υπολογίζεται εάν πολλαπλασιάσουμε την τιμή της μετοχής με τον αριθμό των μετοχών της.
εταιρίες του Χ.Α.

Χαρακτηριστικά προϊόντος

• Ώρες συναλλαγών: 10:15 - 17:20
• Μέγεθος Συμβολαίου: 5€ ανά μονάδα του δείκτη (πολλαπλασιαστής)
• Ελάχιστο μέγεθος μεταβολής της τιμής: 0,25 μονάδες του δείκτη = 1,25€ (0,25 * 5€)
• Μήνες Λήξης - Σειρές: Υπάρχουν πάντα 6 σειρές:
  1. 3 σειρές των κοντινότερων μηνών του μηνιαίου κύκλου και
  2. 3 σειρές των κοντινότερων μηνών του 3μηνιαίου κύκλου, δηλαδή του Μαρτίου, Ιουνίου, Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου
• Ημέρα Λήξης: η 3η Παρασκευή του μήνα λήξης
• Ώρα Λήξης: 14:15

Πλήρες Παράδειγμα

Έστω ότι ο επενδυτής Α προβλέπει άνοδο των μετοχών μεγάλης κεφαλαιοποίησης και κατ'επέκταση του δείκτη FTSE/ASE-20. Ο αγοραστής Α αγοράζει 15 συμβόλαια στον FTSE/ASE-20 στην τιμή 2.170,5 από έναν πωλητή Π. Η αξία των συμβολαίων αυτών είναι:
Τιμή Συμβολαίου * Αριθμός Συμβολαίων * Πολλαπλασιαστής= 2.170,5 * 15 * 5 = 162,787,5€που αποτελεί και την έκθεση του επενδυτή Α σε κίνδυνο (exposure). O πολλαπλασιαστής είναι πάντα ο σταθερός αριθμός 5 και χρησιμοποιείται προκειμένου να μετατραπούν οι πόντοι σε χρήματα (€).
Ο επενδυτής Α δε χρειάζεται να καταβάλλει το ποσό των 162.787,5€. Ένα από τα πλεονεκτήματα των Σ.Μ.Ε. είναι ότι χορηγείται στον επενδυτή ένα περιθώριο ασφάλισης (marginMarginΧρηματικό ποσό ή αξίες δεσμευμένες στην εταιρία εκκαθάρισης ως ενέχυρο για την κάλυψη ζημιών από θέσεις σε παράγωγα προϊόντα.
) ίσο με 10%. Έτσι ο επενδυτής Α θα χρειαστεί να καταβάλλει: 162.787,5€ * 10% = 16.278,75€.
Έστω ότι η πρόβλεψη του επενδυτή Α ότι ο δείκτης FTSE/ASE-20 θα κινηθεί ανοδικά επαληθεύεται συμπαρασύροντας και το συμβόλαιο στον δείκτη και ότι ο επενδυτής αποφασίζει να κλείσει τη θέση που άνοιξε και να πουλήσει τα 10 συμβόλαια. Έστω λοιπόν ότι ο Α πουλά τα συμβόλαιά του στο 2200. Το κέρδος του επενδυτή είναι:
(Τιμή Πώλησης-Τιμή Αγοράς) * Αριθμό Συμβολαίων * Πολλαπλασιαστής= (2.200-2.170,5) * 15 * 5 = 2.212,5€.
Εάν η προμήθεια (συνολική) του επενδυτή Α είναι 8€ ανά συμβόλαιο, τότε οι προμήθειες υπολογίζονται ως εξής:
Προμήθειες Αγοράς + Προμήθειες Πώλησης = 15 * 8 + 15 * 8 = 240€ και το καθαρό κέρδος του επενδυτή Α θα είναι: 2.212,5 – 240 = 1.972,5€.
Η απόδοση του επενδυτή Α υπολογίζεται βάσει του περιθωρίου ασφάλισης, δηλαδή των χρημάτων που τελικά δέσμευσε: Απόδοση = 1.972,5 / 16.278,75 = 12,12%.

2. Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) ή futures σε μετοχές

Tα Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης που βασίζονται σε μετοχές έχουν τα πλεονεκτήματα και τις δυνατότητες χρήσης που παρέχουν τα ΣΜΕ ενώ το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους είναι η δυνατότητα φυσικής παράδοσης των υποκείμενων μετοχών στη λήξη του συμβολαίου. Τα διαθέσιμα ΣΜΕ επί μετοχών είναι τα: ΕΤΕ, ΑΛΦΑ, ΕΥΡΩΒ, ΠΕΙΡ, ΜΑΡΦΒ, ΤΤ, ΑΤΕ, ΚΥΠΡ, ΜΙΓ, ΟΤΕ, ΟΠΑΠ, ΔΕΗ, ΕΕΕΚ, ΕΧΑΕ, ΓΕΚΤΕΡΝΑ, ΕΛΛΑΚΤΩΡ, ΕΛΠΕ, ΜΟΗ, ΜΥΤΙΛ, ΜΕΤΚ, ΤΙΤΚ,  ΙΝΛΟΤ, ΣΙΔΕ.

Χαρακτηριστικά των Σ.Μ.Ε. σε μετοχές

• Ώρες συναλλαγών: 10:15 - 17:20
• Μέγεθος Συμβολαίου: 100 μετοχές
• Ελάχιστο μέγεθος μεταβολής της τιμής: 0,01€
• Μήνες Λήξης - Σειρές: Υπάρχουν πάντα 4 σειρές: Μάρτιος, Ιούνιος, Σεπτέμβριος, Δεκέμβριος
• Ημέρα Λήξης: η 3η Παρασκευή του μήνα λήξης
• Ώρα Λήξης: 14:15

Παράδειγμα

Έστω ότι ο επενδυτής Α προβλέπει πτώση της μετοχής του ΟΠΑΠ. Ο επενδυτής Α πουλά 10 συμβόλαια στην τιμή των 22,80€. Τα 10 συμβόλαια αντιστοιχούν σε 10 * 100 = 1000 μετοχές του ΟΠΑΠ, αξίας 10 * 22,80 * 100 = 22,800€, που αποτελεί και τον επενδυτικό κίνδυνο (exposure) του επενδυτή Α.
Έστω ότι η πρόβλεψη του επενδυτή Α επαληθεύεται και ο επενδυτής θέλει να κλείσει τη θέση πώλησης στον ΟΠΑΠ αγοράζοντας τα συμβόλαια στα 22€. Το κέρδος του επενδυτή Α είναι:
(Τιμή Πώλησης- Τιμή Αγοράς) * Αριθμό Συμβολαίων * 100 = (22,8 – 22) * 10 * 100 = 800€
Εάν η προμήθεια του επενδυτή Α είναι 0,5% στην αγορά και 0,5% στην πώληση επί της αξίας συναλλαγής, οι συνολικές προμήθειες είναι:
Προμήθεια Αγοράς + Προμήθεια Πώλησης: 10 * 100 * 22€ * 0,5% + 10 * 100 * 22,8€ *0,5% = 110 + 114 = 224€, οπότε το καθαρό κέρδος του επενδυτή Α είναι: 800€ - 224€ = 576€.

3. Συμβόλαια Μελλοντικής Εκπλήρωσης (ΣΜΕ) ή futures στο δείκτη FTSE/ASE Mid 40

4. Δικαιώματα προαίρεσης ή options στο δείκτη FTSE/ASE-20

5. Δικαιώματα προαίρεσης ή options στο δείκτη FTSE/ASE Mid 40

6. Δικαιώματα προαίρεσης ή options σε μετοχές